چگونه چتجیپیتی (ChatGPT) را فارسی و راستچین کنیم؟
تیم پلاس‌پس · 9 دقیقه مطالعه
چتجیپیتی (ChatGPT) به‌خودی‌خود هر پیامی را که به فارسی برایش بنویسید میفهمد و معمولاً به همان زبان جواب می‌دهد، اما این رفتار نه همیشه پایدار است و نه همیشه متن پاسخ درست راستچین نمایش داده میشود. برای فارسی‌سازی واقعی چتجیپیتی باید در تنظیمات شخصی‌سازی حساب زبان پاسخ را صریحاً مشخص کنید و برای رفع مشکل جهت متن هم از یک افزونه‌ی راست‌چین‌ساز مرورگر کمک بگیرید. در ادامه هر دو مرحله را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم و چند نکته برای نوشتن پرامپت فارسی هم اضافه می‌کنیم که دقت پاسخ‌ها را بالاتر می‌برد.
آیا چتجیپیتی (ChatGPT) بهطور رسمی از زبان فارسی پشتیبانی میکند؟
اوپن‌ای‌آی (OpenAI) هیچ‌وقت زبان فارسی را به‌عنوان یک ویژگی جداگانه یا یک «حالت فارسی» در تنظیمات چتجیپیتی معرفی نکرده و در منوی رسمی سایت هم گزینهی مشخصی برای «زبان رابط کاربری: فارسی» وجود ندارد. آنچه واقعاً اتفاق می‌افتد این است که مدل زیرین ChatGPT چندزبانه است و فارسی هم یکی از ده‌ها زبانی‌ست که می‌تواند بفهمد و تولید کند؛ به همین دلیل اگر اولین پیام یک گفتوگوی تازه را فارسی تایپ کنید، مدل زبان ورودی را تشخیص می‌دهد و طبیعتاً همان زبان را برای پاسخ انتخاب میکند.
مشکل از جایی شروع میشود که این تشخیص خودکار همیشه یک‌دست نیست. در گفتوگوهای طولانی، وقتی سؤال شامل اصطلاح فنی، کد یا نقل‌قول انگلیسی باشد، ChatGPT گاهی وسط پاسخ به انگلیسی برمیگردد یا بخشی از خروجی را دوزبانه می‌نویسد. این رفتار عجیب یا خطا نیست؛ نتیجه‌ی طبیعی مدلی است که «زبان پیشفرض ثابت» ندارد و صرفاً بر اساس بافت هر پیام تصمیم میگیرد.
نکته‌ی دوم، که موضوع اصلی این راهنماست، به نمایش متن مربوط میشود نه به خودِ زبان: حتی وقتی پاسخ کاملاً فارسی و درست است، رابط وب chatgpt.com همیشه جهت متن را به‌درستی راست‌به‌چپ تنظیم نمی‌کند؛ مخصوصاً وقتی یک پاراگراف فارسی با یک کلمه یا عدد انگلیسی شروع شود، مرورگر بر اساس الگوریتم دوجهته‌ی یونیکد ممکن است کل خط را نادرست بچیند. تا ۴ مهر ۱۴۰۵ کاربران فارسی و عربی‌زبان همچنان در انجمن توسعهدهندگان OpenAI درخواست پشتیبانی کاملتر از راستچین ثبت می‌کنند، بدون این‌که تاریخ مشخصی برای رفع کامل آن اعلام شده باشد؛ یعنی این وضعیت لحظه‌ای است و ممکن است هر زمان تغییر کند.
یک نکته‌ی جانبی هم مربوط به دسترسی است، نه زبان: اوپن‌ای‌آی به دلیل تحریم‌ها ایران را جزو کشورهای تحت پوشش رسمی خود قرار نداده و ثبت‌نام یا پرداخت مستقیم از ایران را نمی‌پذیرد. به همین دلیل کاربران ایرانی معمولاً اکانت ChatGPT Plus خود را از طریق سرویس‌های واسطی مثل پلاس‌پس تهیه یا شارژ می‌کنند تا بدون درگیر شدن با پرداخت بین‌المللی، به همین تنظیماتی که در این مقاله توضیح می‌دهیم دسترسی داشته باشند.
تنظیم زبان پاسخهای چتجیپیتی به فارسی
سه راه برای این‌که ChatGPT پایدارتر فارسی جواب بدهد وجود دارد؛ کدام‌یک را انتخاب کنید بستگی به این دارد که می‌خواهید این ترجیح فقط در یک گفتوگو باشد یا برای همیشه.
روش سریع: فقط به فارسی بنویسید
ساده‌ترین راه همین است که اولین پیام گفتوگوی جدید را فارسی تایپ کنید. برای یک سؤال کوتاه یا یک‌باره معمولاً کافی است، اما در چت‌های طولانی یا وقتی موضوع فنی میشود، تضمینی برای ادامه‌ی فارسی وجود ندارد.
روش پایدار: تنظیم Custom Instructions در شخصی‌سازی حساب
قابلیت Custom Instructions (یا Customize ChatGPT / Personalization بسته به نسخهی رابط) یک دستور ثابت است که پیش از هر گفتوگوی جدید به مدل داده میشود:
۱. وارد حساب ChatGPT شوید و روی نام یا آواتار خود کلیک کنید.
۲. گزینهی Customize ChatGPT یا Personalization را باز کنید.
۳. در کادر «چطور می‌خواهید ChatGPT پاسخ بدهد؟» چیزی شبیه به این بنویسید: «همیشه به زبان فارسی و با لحن رسمی پاسخ بده، مگر این‌که خودم صراحتاً انگلیسی بخواهم.» اگر لحن محاورهای مدنظرتان است، همین را هم مشخص کنید؛ بدون این تصریح، مدل معمولاً فارسیِ نوشتاری و رسمی را پیشفرض میگیرد.
۴. تغییرات را ذخیره کنید. این ترجیح در همه‌ی گفتوگوهای تازه اعمال میشود، اما روی چت‌های قدیمی‌ای که پیش از تنظیم آن ساخته‌اید اثر نمی‌گذارد.
طبق مرکز راهنمای OpenAI، تا ۴ مهر ۱۴۰۵ این بخش برای حساب‌های رایگان و Go حدود ۱٬۵۰۰ نویسه و برای پلن‌های پولی مثل Plus و Pro تا ۵٬۰۰۰ نویسه ظرفیت دارد؛ این سقف پیش‌تر یک‌بار تغییر کرده، پس برای عدد دقیق همان صفحه‌ی راهنما را چک کنید، هرچند همین ظرفیت هم برای یک دستور فارسیِ کامل کافی است.
تعیین زبان فقط برای یک گفتوگوی خاص
اگر نمی‌خواهید تنظیمات کلی حساب را تغییر دهید، کافی است همان ابتدای یک گفتوگوی مشخص بنویسید «از این به بعد فقط فارسی پاسخ بده» یا، اگر از قابلیت Projects استفاده می‌کنید، همین دستور را در تنظیمات همان پروژه بگذارید تا فقط چت‌های همان پروژه را تحت تأثیر قرار دهد.
| روش | محل تنظیم | ماندگاری | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| تایپ مستقیم به فارسی | همان پنجره‌ی گفتوگو | فقط همان گفتوگو | استفاده‌ی سریع و یک‌باره |
| Custom Instructions | تنظیمات حساب (Personalization) | همه‌ی گفتوگوهای جدید | استفاده‌ی روزمره و پایدار |
| دستور در ابتدای چت یا Project | داخل همان گفتوگو یا پروژه | فقط همان چت/پروژه | کارهای خاص با زبان یا لحن متفاوت |
نکته‌ی مهم: حتی با فعال‌بودن یک دستور کلیِ «همیشه فارسی»، ChatGPT ممکن است بخش‌های فنی، کد، پیام‌های خطا یا نقل‌قول مستقیم از یک منبع انگلیسی را بدون ترجمه نگه دارد. این طبیعی است و لازم نیست به‌عنوان اشکال گزارش شود.
نصب افزونه‌های راست‌چین‌ساز مرورگر برای متن فارسی
بخش زبان که حل شد، مشکل دومی می‌ماند: حتی وقتی خروجی کاملاً فارسی است، رابط وب گاهی متن را چپ‌چین یا نامرتب نشان می‌دهد؛ مخصوصاً در پاراگراف‌هایی که با کلمه یا عدد لاتین شروع می‌شوند، یا وقتی یک لیست فارسی بلافاصله بعد از یک بلوک کد می‌آید. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، این همان درخواست پشتیبانی کاملتر از راستچین است که در انجمن توسعهدهندگان OpenAI برای وب، دسکتاپ و موبایل مطرح شده. تا وقتی این مورد بهطور رسمی حل نشده، ساده‌ترین راه‌حل سمت کاربر یک افزونه‌ی مرورگر است که جهت متن را روی chatgpt.com اصلاح میکند؛ تا ۴ مهر ۱۴۰۵ چند افزونه‌ی مشخصاً برای همین منظور در فروشگاه‌های رسمی مرورگر موجودند.
مراحل نصب
۱. مرورگر خود (Chrome، Edge، Brave یا Firefox) را باز کنید و به فروشگاه رسمی افزونهها بروید — Chrome Web Store یا Firefox Add-ons.
۲. عبارت «RTL» یا «Persian RTL» را همراه با ChatGPT جست‌وجو کنید.
۳. افزونه‌ی موردنظر را نصب و روی chatgpt.com فعال کنید.
۴. صفحه را رفرش کنید و یک پیام فارسی امتحان کنید تا ببینید جهت متن و چینش پاراگراف‌ها درست شده یا نه.
۵. اگر افزونه گزینهی خودکار/دستی یا میان‌بر صفحه‌کلید دارد، آن را برای سوییچ سریع بین راستچین و چپ‌چین تنظیم کنید؛ این برای پاسخ‌هایی که کد یا متن انگلیسی زیاد دارند مفید است.
| نوع افزونه | کاربرد اصلی |
|---|---|
| افزونه‌های اختصاصی ChatGPT/هوش مصنوعی | تشخیص خودکار پاسخ فارسی یا عربی و راست‌چین‌کردن حباب گفتوگو، در حالی که بلوک‌های کد را چپ‌چین نگه می‌دارند |
| افزونه‌های عمومی راست‌چین‌ساز مرورگر | تغییر جهت کل صفحه یا فیلدهای متنی در هر سایتی، مناسب کسانی که هم‌زمان از چند سرویس هوش مصنوعی استفاده می‌کنند |
| یوزراسکریپت‌ها | سفارشی‌سازی دقیق‌تر برای کاربران آشنا با کد، اما نیازمند نصب یک افزونه‌ی مدیریت اسکریپت جداگانه |
نکاتی برای انتخاب و نصب امن افزونه
- فقط از فروشگاه رسمی مرورگر نصب کنید، نه از لینک‌های ناشناس.
- پیش از نصب، دسترسی‌های درخواستی افزونه را بخوانید؛ افزونه‌ای که فقط قرار است جهت متن را عوض کند، نباید به تاریخچه‌ی مرورگر یا داده‌های سایر سایت‌ها دسترسی بخواهد.
- افزونه‌ای را انتخاب کنید که به‌روزرسانی نسبتاً تازه دارد، چون رابط ChatGPT مدام تغییر میکند و افزونه‌های رهاشده معمولاً بعد از چند ماه از کار می‌افتند.
- ابتدا روی یکی دو گفتوگو تست کنید؛ اگر فرمت جدول‌ها یا بلوک کد را به‌هم می‌ریزد، دنبال گزینهی دیگری بگردید.
نکات نگارش پرامپت فارسی برای پاسخ دقیق‌تر
بعد از حل زبان و جهت متن، کیفیت پاسخ فارسی هم به نحوه‌ی نوشتن پرامپت بستگی دارد:
- لحن را صریح بگویید. بدون تعیین دقیق، مدل بهطور پیشفرض سراغ فارسیِ رسمی میرود، حتی برای یک گفتوگوی دوستانه؛ اگر محاورهای می‌خواهید، همین را در پرامپت بگویید.
- کدسوییچینگ غیرضروری را کم کنید. هرچه کلمات انگلیسیِ بیشتری با معادل فارسی رایج در پرامپت بیاورید، احتمال انگلیسی‌شدن بخشی از پاسخ بیشتر میشود.
- اسم‌های خاص را لاتین نگه دارید. نام نرم‌افزارها، برندها یا زبان‌های برنامه‌نویسی (مثل ChatGPT، Python، GitHub) لاتین بمانند و فقط توضیح فارسی خواسته شود.
- برای خروجی ساخت‌یافته دقیق باشید. اگر جدول یا لیست می‌خواهید، صراحتاً بگویید «جدول با تیترهای فارسی» تا مدل ستون‌ها را هم فارسی برچسب‌گذاری کند.
- رقم‌ها و کارهای طولانی را مشخص کنید. اگر عددهای فارسی (۱۲۳) به‌جای لاتین (123) می‌خواهید همین را در Custom Instructions بگویید، و متن‌های بلند را در چند مرحله بخواهید تا یک‌دستی فارسی حفظ شود.
برای دیدن مجموعه‌ی کامل‌تری از ترفندهای استفاده‌ی روزمره از ChatGPT، راهنمای استفاده از ChatGPT در وبلاگ پلاس‌پس را هم بخوانید.
دسترسی به ChatGPT از ایران
اگر هنوز اکانتی ندارید یا حساب فعلی‌تان نیاز به تمدید دارد، پلاس‌پس دو مسیر برای این کار دارد: تمدید اشتراک روی همان اکانت شخصی خودتان، که در آن توکن حساب را از طریق آدرس‌های مدیریت اکانت در chatgpt.com بازیابی و از طریق پشتیبانی تلگرام ارسال می‌کنید، یا اکانت آماده‌ی ChatGPT Plus که از پیش برای یک کاربر ساخته شده و اختصاصی تحویل داده میشود. جزئیات گارانتی و زمان تحویل هر پلن روی همان صفحه‌ی محصول درج شده؛ برای دیدن همه‌ی پلن‌های مربوط به این برند هم میتوانید سراغ صفحه‌ی برند ChatGPT در پلاس‌پس بروید، و اگر تازه می‌خواهید خریدتان را شروع کنید، راهنمای خرید ChatGPT Plus مراحل را کامل توضیح داده است.
جمع‌بندی
فارسی‌کردن چتجیپیتی سه لایه‌ی جدا از هم دارد: زبانِ پاسخ، جهتِ نمایش متن، و کیفیتِ خروجی. برای لایه‌ی اول کافی است در تنظیمات Customize ChatGPT یک دستور ثابت فارسی بگذارید؛ برای لایه‌ی دوم، چون رابط وب همیشه راستچین را درست تشخیص نمی‌دهد، یک افزونه‌ی مرورگرِ معتبر و به‌روز نصب کنید؛ و برای لایه‌ی سوم، لحن، اسم‌های خاص و فرمت خروجی را صریح در پرامپت مشخص کنید. هیچ‌کدام از این‌ها نیاز به تنظیمات پیچیده یا ابزار جانبی پرخطر ندارد و در چند دقیقه قابل انجام است.
سوالات متداول
آیا ChatGPT رسماً از زبان فارسی در رابط کاربری پشتیبانی میکند؟
نه بهصورت یک گزینهی مستقل در تنظیمات؛ فارسی صرفاً یکی از زبانهایی است که مدل زیرین چتجیپیتی میفهمد و تولید میکند، پس با شروع گفتوگو به فارسی یا با تنظیم Custom Instructions میتوانید پاسخ فارسی بگیرید.
چرا ChatGPT گاهی وسط یک پاسخ فارسی به انگلیسی برمیگردد؟
چون مدل زبان پیشفرض ثابتی ندارد و بر اساس بافت هر پیام تصمیم میگیرد؛ در گفتوگوهای طولانی یا فنی احتمال این جابهجایی بیشتر است. تنظیم یک دستور ثابت فارسی در Customize ChatGPT این احتمال را کم میکند، هرچند اصطلاحات فنی یا کد معمولاً ترجمه نمیشوند.
آیا نصب افزونه‌های راست‌چین‌ساز روی مرورگر خطر امنیتی دارد؟
اگر افزونه را فقط از فروشگاه رسمی مرورگر (Chrome Web Store یا Firefox Add-ons) نصب کنید و پیش از نصب دسترسی‌های درخواستی‌اش را بررسی کنید، ریسک قابل‌مدیریت است. از نصب افزونه از لینک‌های ناشناس یا افزونه‌هایی که دسترسی‌های غیرمرتبط با تغییر جهت متن می‌خواهند خودداری کنید.
برای فعال کردن Custom Instructions حتماً باید اشتراک پولی داشته باشم؟
خیر؛ این قابلیت روی حساب رایگان هم در دسترس است، فقط ظرفیت نویسه‌ی آن کمتر از پلن‌های پولی است. طبق مرکز راهنمای OpenAI تا ۴ مهر ۱۴۰۵ این عدد حدود ۱٬۵۰۰ نویسه در برابر تا ۵٬۰۰۰ نویسه در Plus و Pro است، که برای نوشتن یک دستور زبان فارسی کاملاً کافی است.
آیا اپلیکیشن موبایل ChatGPT هم همین مشکل نمایش راستچین را دارد؟
بله؛ درخواست پشتیبانی کاملتر از راستچین در انجمن توسعهدهندگان OpenAI هم نسخهی وب و هم دسکتاپ و موبایل را شامل میشود، و راهکارهای فعلی عمدتاً افزونهها و اسکریپتهای سمت مرورگر هستند که برای وب کاربرد دارند.
چه نکتهای بیشترین تأثیر را روی طبیعیتر شدن پاسخهای فارسی دارد؟
مشخصکردن صریح لحن (رسمی یا محاورهای) در پرامپت یا در Custom Instructions؛ بدون این تصریح، مدل بهطور پیشفرض سراغ فارسیِ نوشتاری و رسمی میرود، حتی برای یک گفتوگوی روزمره.